ر این بخش، به‌صورت جامع و علمی تجهیزات دوخت (Suturing instruments) و نخ‌های جراحی (Sutures) را معرفی می‌کنم — یعنی آنچه برای بستن زخم‌ها و بافت‌ها پس از عمل ضروری است.

تجهیزات دوخت (Suturing Instruments)

وسایلی که برای نگه داشتن سوزن، عبور دادن نخ از بافت، و بریدن نخ در پایان بخیه استفاده می‌شوند:

۱.۱. سوزن‌گیر (Needle Holder)

ابزاری شبیه هموستات که برای نگه‌داشتن سوزن و هدایت آن در بافت به کار می‌رود.

انواع معروف:

  • Mayo-Hegar Needle Holder
  • Crile-Wood Needle Holder
  • Mathieu Needle Holder (دارای مکانیزم فنری برای باز شدن سریع)

ویژگی‌ها:

  • فک‌های مقاوم با روکش تنگستن کارباید (TC)
  • طراحی ارگونومیک برای کنترل دقیق سوزن

۱.۲. پنس بافت (Tissue Forceps)

برای گرفتن بافت هنگام عبور سوزن از آن استفاده می‌شود.

انواع متداول:

  • Adson Forceps
  • DeBakey Forceps
  • Toothed forceps (برای پوست و فاشیا)
  • Non‑toothed forceps (برای بافت‌های ظریف مثل عروق)

۱.۳. قیچی بخیه (Suture Scissors)

برای بریدن نخ‌ها یا برداشتن بخیه‌ها پس از ترمیم استفاده می‌شود.

انواع مهم:

  • Mayo scissors – برای بریدن نخ‌های ضخیم
  • Lister یا Spencer scissors – برای برداشتن بخیه‌ها بعد از عمل

۱.۴. استاپلر جراحی (Surgical Stapler)

وسیله مکانیکی برای بستن پوست، روده یا عروق بدون استفاده از نخ.

انواع آن شامل:

  • Skin stapler
  • Linear stapler
  • Circular stapler

مزایا: سرعت بالا، کاهش احتمال عفونت، فشار یکنواخت بر بافت.

نخ‌های جراحی (Sutures)

در این بخش انواع نخ های جراحی را توضیح مفصلی خواهیم داد، در ادامه با وبسایت تجهیزات پزشکی دکتر احمدی همراه باشید.

نخ‌های قابل جذب (Absorbable Sutures)

نخ‌های قابل جذب به گونه‌ای طراحی شده‌اند که پس از مدتی در بدن تجزیه می‌شوند و دیگر نیازی به کشیدن بخیه نیست.

این نخ‌ها معمولاً در بافت‌های داخلی بدن یا در نقاطی به‌کار می‌روند که باز کردن بخیه امکان‌پذیر نیست.

۱.۱. Catgut (کت‌گات)

  • از روده حیوانات (گوسفند یا گاو) ساخته می‌شود.
  • در دو نوع ساده (Plain) و کرومیک (Chromic) تولید می‌شود.
  • نوع کرومیک با نمک کروم تیمار می‌شود تا مدت جذب آن طولانی‌تر گردد (حدود ۲ تا ۳ هفته).
  • مزایا: نرم و انعطاف‌پذیر.
  • معایب: جذب نامنظم و احتمال واکنش التهابی بالا.
  • کاربرد: جراحی‌های ساده با نیاز به جذب سریع، مثل جراحی زنان یا اورولوژی قدیمی‌تر.

۱.۲. Vicryl (وایکریل)

  • از ماده مصنوعی به نام پلی‌گلاکتین ۹۱۰ ساخته شده است.
  • از طریق هیدرولیز جذب بدن می‌شود و حدود ۵۶ تا ۷۰ روز طول می‌کشد تا کاملاً از بین برود.
  • ساختار آن چندرشته‌ای (مولتی‌فیلامنت) است.
  • مزیت: گره‌زنی آسان و واکنش بافتی کم.
  • کاربرد: عضله، فاشیا، زیرپوست، و گاهی روده.

۱.۳. Monocryl (مونوکریل)

  • تک‌رشته‌ای و مصنوعی است.
  • بسیار نرم و لغزنده است، به همین دلیل عبور از بافت بسیار آسان است.
  • مدت جذب حدود ۳ ماه است.
  • مزیت: واکنش بسیار کم و ظاهر زیبای پوست بعد از بخیه زیرجلدی.
  • کاربرد: بخیه‌های زیر پوستی یا زیبایی.

۱.۴. PDS (پلی‌دی‌اکسانون)

  • مصنوعی و تک‌رشته‌ای است.
  • مدت جذب آن طولانی است (حدود ۶ ماه).
  • بسیار مقاوم و مناسب برای بافت‌هایی با ترمیم آهسته، مثل فاشیا یا تاندون‌ها.
  • مزیت: حفظ قدرت کششی درازمدت.
  • کاربرد: جراحی‌های قلبی و شکمی عمقی.

نخ‌های غیرقابل جذب (Non‑Absorbable Sutures)

این نخ‌ها در بدن باقی می‌مانند و اگر در سطح پوست استفاده شوند، باید پس از بهبود زخم برداشته شوند.

در ترمیم عروق، تاندون، یا پوست کاربرد فراوان دارند.

۲.۱. Silk (ابریشم)

  • طبیعی و تابیده شده از فیبر ابریشم.
  • بسیار نرم، انعطاف‌پذیر و راحت در گره‌زنی.
  • اما باعث واکنش بافتی بیشتر و جذب آب می‌شود.
  • مناسب برای بخیه‌های سطحی و بستن عروق در برخی جراحی‌ها.

۲.۲. Nylon (نایلون)

  • نخ مصنوعی و تک‌رشته‌ای است.
  • غیرقابل جذب، بادوام و با اصطکاک بسیار پایین.
  • گره‌اش ممکن است کمی شُل شود، اما التهاب بافتی کمی دارد.
  • کاربرد: بخیه پوست یا جراحی پلاستیک.

۲.۳. Prolene (پرولن)

  • از پلی‌پروپیلن ساخته شده است.
  • تک‌رشته‌ای و بسیار صاف با خاصیت انعطاف مناسب.
  • کمترین واکنش بافتی میان تمام نخ‌ها.
  • کاربرد: جراحی عروق، قلب و پوست.

۲.۴. Polyester (پلی‌استر یا Ethibond)

  • مصنوعی و چندرشته‌ای است.
  • قدرت کششی بالا و مقاومت زیاد در برابر پارگی.
  • برای ترمیم تاندون، لیگامان و فاشیا کاربرد دارد.
  • سطح آن ممکن است با روکش سیلیکون صاف شود تا اصطحکاک کمتر گردد.

۲.۵. Steel Wire (سیم فلزی)

  • از فولاد ضدزنگ ساخته شده است.
  • کاملاً غیرقابل جذب.
  • مقاومت فوق‌العاده در برابر کشش دارد.
  • کاربرد: بستن استخوان‌های شکسته (مانند ترمیم جناغ سینه پس از جراحی قلب).

ساختمان نخ‌ها (از نظر رشته)

۳.۱. نخ‌های مونوفیلامنت (تک‌رشته‌ای)

  • از یک رشته واحد تشکیل شده‌اند.
  • سطحی بسیار صاف دارند و در هنگام عبور از بافت، آسیب کمی ایجاد می‌کنند.
  • کمتر باعث عفونت می‌شوند چون بافت بین الیاف گیر نمی‌افتد.
  • گره زدن سخت‌تر است زیرا تمایل دارند باز شوند.
  • مثال: Nylon، Prolene، Monocryl، PDS.

۳.۲. نخ‌های مولتی‌فیلامنت (چندرشته‌ای یا تابیده)

  • از چند رشته نازک تابیده‌شده تشکیل شده‌اند.
  • انعطاف‌پذیرتر، نرم‌تر و گره‌زنی آسان‌تر از مونوفیلامنت‌ها هستند.
  • اما احتمال بالاتر آلوده شدن به باکتری و عفونت دارند.
  • مثال: Vicryl، Silk، Polyester.

۴. انتخاب نخ بر اساس محل استفاده در بدن

در انتخاب نخ، عواملی مثل بافت، فشار مکانیکی، زمان بهبود، و نیاز به زیبایی ظاهری مهم هستند.

۴.۱. پوست

  • نخ‌های غیرقابل جذب مثل Nylon یا Prolene استفاده می‌شوند چون:
    • التهاب کمی دارند،
    • پس از ترمیم پوست می‌توان آن‌ها را راحت بیرون آورد.

۴.۲. عضله و فاشیا

  • نخ‌های قابل جذب مثل Vicryl یا PDS به‌کار می‌روند.
    • Vicryl برای ترمیم سریع‌تر عضله و فاشیا سطحی.
    • PDS برای فاشیای عمقی که ترمیم کندتری دارد.

۴.۳. روده

  • معمولاً از نخ‌های قابل جذب مثل Vicryl یا Monocryl استفاده می‌شود.
    • چون روده محیط مرطوبی است و بیرون آوردن نخ ممکن نیست.

۴.۴. عروق

  • نخ‌های غیرقابل جذب با واکنش بسیار کم مثل Prolene استفاده می‌شوند.
    • این نخ باعث چسبندگی یا التهاب دیواره عروق نمی‌شود.

۴.۵. تاندون‌ها

  • معمولا از نخ‌های مقاوم مثل Ethibond (Polyester) یا Prolene استفاده می‌شود.
    • زیرا تاندون‌ها فشار زیادی را تحمل می‌کنند و نیاز به نخ محکم دارند.